-
7:30 - 20:30
Cả CN & Lễ -
-
Bài viết thông tin chi tiết đến bạn atiso là gì, những tác dụng cũng như các món ăn ngon và dễ làm từ nguyên liệu này. Click xem ngay và cùng tìm hiểu nhé!
Hoa atiso thường được chế biến thành một loại trà thanh mát, tốt cho sức khỏe. Nhưng bạn đã thực sự biết nhiều về loại hoa này chưa? Hãy để chuyên mục Mẹo vào bếp của Viện giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, những tác dụng của atiso và các món ăn hấp dẫn từ atiso ra sao nhé!
Atiso có tên khoa học là Cynara scolymus, thuộc cây lá gai sống lâu năm có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải (miền Nam châu Âu). Người Cổ Hy Lạp và Cổ La Mã đã trồng atiso để lấy hoa làm thành rau ăn.
Cây atiso được trồng đầu tiên ở Naples vào giữa thế kỷ 15 và sau đó được di chuyển đến Pháp vào thế kỷ 16. Trong khoảng thời gian này, người Hà Lan mang atiso đến Anh, rồi mãi đến thế kỷ 19 người nhập cư Tây Ban Nha và người Pháp mang nó sang Mỹ.
Atiso được du nhập vào Việt Nam bởi người Pháp, được trồng nhiều ở Đà Lạt, Sapa và Tam Đảo. Ngày nay, atiso được trồng và phát triển ở nhiều nơi trên thế giới.
Cây atiso có thể phát triển đến 2m, chiều cao trung bình từ 1 - 1.2m. Thân cây thẳng, cứng, xuất hiện các khía dọc và phủ lớp lông trắng nhìn như bông. Lá dài từ 50 - 80cm, to và mọc so le. Mặt trên của lá có màu xanh lục, mặt dưới có phủ lông trắng cùng với cuống lá to và ngắn.
Cụm hoa atiso có kích thước to, mọc ở phần ngọn, màu đỏ tím hoặc tím nhạt. Đài hoa phân thành nhiều nhánh, có màu xanh và bao quanh, nhìn trông dày, rộng và nhọn. Hơn nữa, phần đế cụm hoa phủ đầy lông tơ, chứa nhiều thịt và thường được sử dụng để nấu canh. Quả atiso nhẵn bóng, có màu nâu sẫm kèm với mào lông trắng.
Bạn có thể bắt gặp 2 loại atiso với một số đặc điểm như sau:
Loại atiso xanh có những đặc điểm tương tự như Viện đã nêu trên, thuộc họ Thislte. Bông hoa atiso xanh sở hữu kích thước to, trung bình từ 8 - 16cm, nhìn khá bắt mắt. Hoa có màu đỏ tím sậm hoặc hơi nhạt một chút, bên ngoài phần đài hoa có màu xanh và chứa nhiều nhánh khá dày.
Người ta thường dùng bông hoa (chưa nở hoặc mới chớm nở), đế hoa và đài hoa để chế biến ra nhiều món ăn ngon, hấp dẫn. Đặc biệt là phần đế hoa chứa khá nhiều thịt, thường dùng để nấu canh.
Loại atiso đỏ, còn gọi là bụp giấm, thuộc họ Malvaceae. Cây atiso đỏ cũng là cây sống lâu năm, cao khoảng 1.5 - 2m, thân cây có màu tím nhạt và bóng. Hoa atiso đỏ thường mọc đơn, ở nách lá, có kích thước nhỏ khoảng 2 - 4cm và gần như không có cuống. Phần đài hoa có lớp lông nhỏ và đầu hơi nhọn.
Người ta thường sử dụng lá, đài hoa và hạt cây atiso đỏ để làm dược liệu và thực phẩm. Thậm chí người ta còn hái phần đọt non và đài hoa để làm thành rau ngâm chua.
Atiso chứa nhiều chất xơ, các loại vitamin (như vitamin C, vitamin K, vitamin B9) và khoáng chất (như phốt pho, magie) cùng với nhiều chất chống oxy hóa khác. Atiso hầu như không có chất béo (nếu có thì rất ít), nhưng chiếm khoảng 23 - 28% lượng chất xơ tiêu thụ mỗi ngày được khuyến nghị.
Cụ thể, Cứ 100gr atiso gồm có các chất dinh dưỡng như sau:
Ngoài ra, atiso còn chứa các loại vitamin B, như 0.089mg vitamin B2, 1.11mg vitamin B3,… và nhiều chất khoáng khắc như 21mg canxi, 42mg magie, 73mg phốt pho, 286mg kali,…
Dưới đây là một số tác dụng nổi bật mà atiso mang lại cho sức khỏe, như:
Chiết xuất atiso ảnh hưởng tích cực đến nồng độ cholesterol trong máu nhờ hợp chất chống oxy hóa luteolin có khả năng ngăn ngừa sự hình thành cholesterol. Đồng thời, chiết xuất này còn kích thích cơ thể cân bằng tốt hàm lượng cholesterol có trong máu, cũng như làm giảm cholesterol LDL xấu đồng thời làm tăng cholesterol HDL tốt.
Kết quả phân tích trên 700 người cho thấy: việc bổ sung chiết xuất lá atiso mỗi ngày, trong suốt 5 - 13 tuần, sẽ làm giảm được cholesterol LDL xấu.
Trong một nghiên cứu diễn ra trên 143 người trưởng thành có hàm lượng cholesterol cao chứng minh thêm: mỗi ngày dùng chiết xuất từ lá atiso liên tục trong 6 tuần sẽ giảm được 18.5% đến 22.9% cholesterol LDL xấu. Không những thế, thói quen tiêu thụ atiso thường xuyên sẽ có thể làm tăng cholesterol HDL tốt ở các đối tượng này.
Sử dụng chiết xuất từ lá atiso nói riêng hay dùng atiso nói chung, đều có tác dụng làm giảm lượng đường máu. Cụ thể, trong một nghiên cứu gồm 39 người trưởng thành thừa cân cho thấy: khi bổ sung chiết xuất từ đậu tây và atiso mỗi ngày, suốt 2 tháng, sẽ giảm được lượng đường trong máu.
Thậm chí, người ta phát hiện chiết xuất atiso có khả năng làm chậm sự hoạt động của một loại enzyme phân hủy tinh bột thành glucose (gọi là alpha-glucosidase), nhờ đó mà có tác dụng điều hòa đường huyết.
Hoặc trong một nghiên cứu nhỏ khác chỉ ra thêm việc ăn atiso luộc sẽ giảm được hàm lượng đường trong máu và nồng độ insulin đáng kể khoảng 30 phút sau bữa ăn.
Ngoài ra, chiết xuất atiso có thể giảm huyết áp ở những người mắc phải bệnh huyết áp cao bằng cách thúc đẩy quá trình hoạt động của enzyme eNOS (đây là enzyme có vai trò trong việc mở rộng mạch máu). Hơn nữa, atiso cũng chứa hàm lượng kali đáng kể, đây là chất dinh dưỡng hỗ trợ điều hòa huyết áp rất tốt cho cơ thể.
Một nghiên cứu được tiến hành trên 98 người đàn ông bị huyết áp cao, cho thấy: việc tiêu thụ chiết xuất atiso liền trong 12 tuần mỗi ngày có tác dụng làm giảm trung bình 2.76mmHg huyết áp tâm trương và 2.85mmHg huyết áp tâm thu.
Việc dùng chiết xuất atiso thường xuyên có thể giúp gan được bảo vệ tốt hơn, tránh khỏi sự tổn thương cũng như giảm thiểu các triệu chứng của bệnh gan nhiễm mỡ (dù không uống rượu) nhờ một số chất chống oxy hóa trong atiso như silymarin và cynarin.
Vì chiết xuất atiso giúp làm tăng quá trình sản xuất mật nhằm loại bỏ các độc tố ra khỏi gan, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các mô mới diễn ra ở bộ phận này. Chẳng hạn, trong một nghiên cứu ở người lớn béo phì đang bị bệnh gan nhiễm mỡ, khi được uống chiết suất atiso mỗi ngày, trong suốt 2 tháng, đã giảm đi triệu chứng viêm gan và giảm thiểu sự tích tụ chất béo ở gan so với những người không dùng atiso.
Thậm chí, một cuộc thí nghiệm khác diễn ra trên 90 người bị gan nhiễm mỡ, kết quả cho thấy việc bổ sung 600mg chiết xuất atiso mỗi ngày, trong suốt 2 tháng, đã cải thiện được chức năng hoạt động của gan.
Atiso là nguồn cung cấp chất xơ tuyệt vời, giúp cho hệ tiêu hóa được khỏe mạnh bằng cách thúc đẩy số lượng và sự hoạt động của các vi khuẩn có lợi trong đường ruột, nhờ đó giảm thiểu các bệnh liên quan đến đường ruột như táo bón, tiêu chảy, buồn nôn, đầy hơi và ợ chua. Trong đó, phải kể đến một loại chất xơ tên là inulin - hoạt động như một hoạt chất tiền sinh học.
Ngoài ra, một hợp chất tự nhiên có trong atiso cũng rất được đáng chú ý là cynarin, có thể tác động tích cực đến việc kích thích quá trình sản xuất mật, làm tăng tốc độ vận động của ruột và cải thiện được quá trình tiêu hóa của một số chất béo từ thực phẩm.
Chiết xuất atiso, không chỉ có lợi cho đường ruột mà còn hỗ trợ điều trị các triệu chứng của bệnh hội chứng chuyển hóa IBS, bằng cách giảm co thắt cơ, cân bằng lại số lượng vi khuẩn đường ruột và giảm tình trạng viêm.
Trong một nghiên cứu diễn ra ở những người bị IBS, khi được tiêu thụ chiết xuất lá atiso mỗi ngày trong 6 tuần đã giảm bớt một số triệu chứng của bệnh. Thậm chí, 96% số lượng người tham gia nghiên cứu này cho thấy việc sử dụng chiết xuất này có hiệu quả không thua gì các phương pháp điều trị IBS khác ( như thuốc chống tiêu chảy và thuốc nhuận tràng).
Với một nghiên cứu khác gồm 208 người bị IBS chứng minh thêm: uống mỗi ngày 1 - 2 viên chiết xuất từ lá atiso, trong 2 tháng, giảm được các triệu chứng IBS đến 26%.
Nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm đã chỉ ra tác dụng của chiết xuất atiso có thể chống lại sự phát triển của tế bào ung thư, nhờ một số chất chống oxy hóa nổi bật như quercetin, rutin, axit gallic và silymarin. Chẳng hạn, hợp chất silymarin có thể ngăn ngừa và điều trị ung thư da.
Bạn có thể tham khảo một số món ăn ngon làm từ atiso mà Viện gợi ý ngay dưới đây:
Mứt atiso vẫn giữ được màu đỏ vốn có của loài hoa atiso đỏ, vị ngọt đậm và dai dai mang lại cảm giác lạ miệng khi ăn. Bạn có thể ăn trực tiếp hoặc cho vào cốc trà để thưởng thức đều rất ngon.
Atiso xanh được dùng để nấu canh, vị ngọt thơm từ bông hoa quyện lẫn với vị ngọt đậm đà từ sườn non hoặc giò heo. Thậm chí bạn có thể biến tấu món canh chua với loại atiso đỏ, không chỉ ăn ngon miệng mà còn tốt cho sức khỏe.
Món canh gà hầm atiso có vị nước ngọt thơm từ thịt gà, vị bùi bùi của táo tàu kèm với vị thịt đậm của bông atiso xanh tạo nên hương vị rất độc đáo. Bạn nên dùng canh gà hầm này khi còn nóng, xé sớ thịt gà dai mềm chấm cùng với muối ớt mặn cay thì còn gì bằng.
Chắc chắc bông atiso nhồi thịt hấp và bông atiso nhồi đậu hũ hấp sẽ trở thành món ăn bổ dưỡng cho gia đình bạn, vì không sử dụng quá nhiều dầu mỡ mà lại có công dụng tốt cho sức khỏe từ loại bông này. Thịt tôm dai ngọt, kết hợp với cà rốt, đậu hà lan và nấm đông cô ăn rất vừa miệng.
Trà atiso đỏ có màu hồng đỏ rất đẹp mắt và vị thơm chua đặc biệt. Khi uống, bạn có thể pha thêm chút mật ong hoặc đường để hợp với khẩu vị của bạn nhé!
Như vậy, Viện đã giúp bạn hiểu thêm về đặc điểm, những tác dụng của atiso và các món ăn hấp dẫn từ atiso rồi đấy. Hy vọng sẽ hữu ích cho bạn.
*Tổng hợp và tham khảo thông tin từ như: Wikipedia và Healthline.
02838442008
